Rodziny zapachowe i koło zapachów: klasyfikacja po polsku

Chcesz powiedzieć coś więcej niż „podoba mi się” lub „nie podoba mi się”, ale w opisach trafiasz na nieznane słowa? Ta strona proponuje zacząć od mapy: wybrać jeden system klasyfikacji, wyjaśnić użyty w nim termin i dopiero wtedy przejść do konkretnego zapachu. Nie trzeba poznawać wszystkich rodzin naraz. Wystarczy zrozumieć kierunek, który obecnie poznajesz, i wiedzieć, dokąd wrócić, by doprecyzować pojęcie.

W pierwszej części znajdziesz dwa wskazane z nazwy systemy i wyjaśnienie różnicy między nimi. Dalej zamieszczono zwięzłą tabelę siedmiu rodzin, objaśnienie sposobu czytania odrębnego koła oraz odsyłacze do bardziej szczegółowych tematów encyklopedii. Na końcu proponujemy praktyczny sposób prowadzenia notatek: jak oddzielić przeczytany opis od własnej oceny i jakie pytanie zadać, gdy dwie nazwy wydają się ze sobą niezgodne. To redakcyjna propozycja sposobu nauki, a nie przeprowadzone badanie konsumenckie.

Jeśli szukasz już produktów, wybierz wymienione poniżej kategorie katalogu. Mają one inne zadanie niż ten tekst: tutaj wyjaśniamy pojęcia, tam można kontynuować wybór. Nie traktuj nazwy kategorii jako automatycznego przypisania konkretnego flakonu do dowolnego międzynarodowego systemu. Przed takim przypisaniem należałoby sprawdzić ten sam produkt w wybranej bazie danych. Na tej stronie nie ma rankingu produktów, pomiarów trwałości w godzinach ani wyników uzyskanych przez klientów sklepów.

Michael Edwards wyjaśnia, że rodziny to grupy o swoistym charakterze zapachu. W tym przewodniku rodzina jest punktem odniesienia przy opisywaniu i poszukiwaniu zapachów: najpierw ustal, jakiego terminu używa konkretne źródło. Następnie porównuj inne nazwy z tego samego systemu. W ten sposób unikniesz sytuacji, w której zestawia się szeroką grupę z jednego wykazu z węższym kierunkiem z innego, a różnicę uznaje za błąd.

Proponujemy pozostawić w notatkach trzy osobne miejsca: na termin ze źródła, jego krótkie objaśnienie i osobiste wrażenie. Na przykład w pierwszym polu można dokładnie przepisać „Woody Amber”, w drugim zanotować, w którym systemie znaleziono tę nazwę, a w trzecim użyć własnych słów. Taka notatka nie udaje eksperckiej oceny produktu i pozwala później sprawdzić, skąd pochodzi nazwa rodziny.

Nie traktuj wyboru rodziny jak odpowiedzi na egzaminie. Jeśli chcesz sprawdzić swoje zrozumienie, sformułuj pytanie: „Które słowo w tym opisie jest dla mnie niejasne?”. Jest ono bardziej przydatne niż próba natychmiastowego zmieszczenia całej listy ulubionych zapachów w jednej rubryce. Celem takiego sposobu pracy jest bardziej przejrzyste porównanie, a nie obietnica, że nowy wybór na pewno Ci się spodoba.

Fragrance Foundation France wyróżnia w tym źródle siedem rodzin: cytrusową, kwiatową, drzewną, fougère, szyprową, orientalną i aromatyczną. Michael Edwards przedstawia inny system, uporządkowany w formie koła. To porównanie dwóch konkretnych źródeł, a nie twierdzenie, że istnieją tylko dwa możliwe sposoby klasyfikacji.

Czytając zestawienie, najpierw sprawdź jego tytuł i autora. Czy jest to lista rodzin, słownik nut, kategorie handlowe, czy koło zapachów? Na tej stronie nie mieszamy tych różnych funkcji. W kolumnie tabeli „termin ze źródła” pozostawiamy oryginalną nazwę, aby polskie objaśnienie można było powiązać z konkretnym miejscem w źródle. Po przetłumaczeniu nazwy jej pochodzenie powinno nadal być jasne.

W praktyce proponujemy porównywać wyłącznie pozycje z tego samego poziomu klasyfikacji. Jeśli jeden przewodnik przedstawia schemat kilku szerokich grup, a drugi szczegółowe podgrupy, zacznij od odnotowania różnicy w szczegółowości. Nie wyciągaj wniosku, że jeden z autorów pominął rodzinę tylko dlatego, że tabela ma mniej wierszy. Dokładne zestawienie dwóch systemów wymagałoby wyjaśnienia ich autorów albo wyraźnie oznaczonej interpretacji redakcyjnej.

Poniżej przedstawiamy terminy Fragrance Foundation France, polskie odpowiedniki i kilka wskazówek pomocnych w odczytaniu opisów. Tabela nie jest zbiorem receptur. Przykłady przedstawiają terminologię źródła, a nie potwierdzają składu poszczególnych produktów w sprzedaży. Do tabeli nie przeniesiono zawartych w źródle twierdzeń dotyczących historii, wielkości rynku ani czasu utrzymywania się zapachu.

Na początek wybierz jeden wiersz. Sprawdź oryginalny termin i zanotuj, czy potrzebujesz wyjaśnienia słowa, czy przykładu konkretnego zapachu. Jeśli chodzi o pojęcie, skorzystaj z odsyłaczy do encyklopedii. Jeśli szukasz produktu, przejdź do katalogu i przeczytaj jego indywidualny opis. Jeden wiersz dotyczący rodziny nie zastępuje tego dodatkowego kroku.

Terminy fougère i chypre pozostawiamy tutaj wraz z jasnymi polskimi objaśnieniami. Nie próbujemy zastępować ich przypadkowymi, dosłownymi skojarzeniami. Podczas nauki warto zapamiętać, że czytasz termin klasyfikacyjny, zamiast wyobrażać sobie rzekomy zapach rośliny lub miejsca. Jeśli termin jest Ci nieznany, kolejnym krokiem jest poświęcony mu temat w encyklopedii; ta tabela jedynie pomaga go znaleźć.

Na stronie koła zapachów Michaela Edwardsa osobno wymieniono rodziny ambrową (Amber), kwiatowo-ambrową (Floral Amber), łagodnie ambrową (Soft Amber) i drzewno-ambrową (Woody Amber). Osobne nazwy mają tam również rodziny cytrusowa (Citrus), wodna (Water), zielona (Green) i owocowa (Fruity). Jego strona z pytaniami i odpowiedziami mówi o czternastu rodzinach. Pozycje te należy odczytywać jako części systemu tego autora, a nie jako tłumaczenie siedmiu wierszy Fragrance Foundation France.

Zacznij od dokładnej nazwy z koła, znalezionej w źródle. Jeśli widzisz „Amber”, zachowaj w notatce właśnie tę nazwę, a obok dodaj polskie objaśnienie. Jeśli na innej stronie występuje „oriental”, nie stawiaj automatycznie znaku równości pomiędzy wszystkimi przedstawionymi tam produktami. Na tej stronie otwarcie pokazujemy różnicę między terminami, ale nie przenosimy konkretnego produktu z jednego systemu do drugiego.

Proponujemy używać koła jako mapy odsyłaczy, a nie diagramu dokładnych proporcji składników. Jeśli chcesz bliżej poznać jedną z jego pozycji, otwórz oryginalną stronę autora i wróć do tego samego terminu. Nie przerysowujemy ani nie publikujemy ilustracji koła Michaela Edwardsa – należy ona do jej autora; aby ją zobaczyć, otwórz oryginalną stronę.

Więcej na ten temat w poradniku: Ambra w perfumach: czym różnią się akord i ambergris?.

Wybierz rozdział na podstawie pytania, na które wciąż szukasz odpowiedzi. Jeśli brakuje Ci podstawowego słownictwa, zacznij od Alfabetu zapachów. Jeśli chcesz zrozumieć opis nut, wybierz temat o nutach. Jeśli nazwa rodziny jest już jasna i potrzebujesz dokładniejszego wyjaśnienia, skorzystaj z poniższych kart poszczególnych kierunków. Taka kolejność jest redakcyjną rekomendacją dotyczącą nawigacji.

Nie trzeba otwierać wszystkich odsyłaczy naraz. Wybierz jedno pytanie i jedną stronę, która ma na nie odpowiedzieć. Zapisz odpowiedź własnymi słowami, zachowując odsyłacz do źródła. Jeśli artykuł jeszcze nie istnieje albo jego tytuł nie odpowiada treści, uznaj odsyłacz za niegotowy, zamiast wypełniać lukę domysłem.

Karta kierunku w tym przewodniku prowadzi do danego tematu. Nie oznacza, że kierunek ten ma tylko jedną definicję we wszystkich klasyfikacjach. Dlatego w notatce z lektury warto zachować również nazwę systemu. Po powrocie do niej za kilka tygodni będzie jasne, czy porównywane były terminy jednego autora, czy objaśnienia z różnych źródeł.

Więcej na ten temat w poradniku: Nuty perfum: jak czytać piramidę zapachową.

Katalogowi pozostawiamy zadanie związane z wyborem zakupowym. Na tej stronie zamieszczamy objaśnienia i trzy karty kategorii wybrane na podstawie zachowanych wpisów katalogowych. Karty pomagają zdecydować, gdzie kontynuować poszukiwania; nie stanowią potwierdzenia klasyfikacji wszystkich produktów z danej kategorii według systemu Michaela Edwardsa lub Fragrance Foundation France. W tym artykule nie klasyfikowano indywidualnie żadnego konkretnego produktu.

Przed otwarciem kategorii zapisz dwie rzeczy: jakiego kierunku szukasz i jakiego opisu zapachu chcesz uniknąć. Użyj własnych słów. Następnie przeczytaj informacje o konkretnym produkcie i sprawdź, czy odpowiadają na oba pytania. Jeśli nie ma odpowiedzi, nie próbuj wywnioskować jej wyłącznie z nazwy kategorii. Pozostaw pytanie otwarte lub poproś o doprecyzowanie.

Na przykład kategorię „Słodkie perfumy damskie” proponujemy na tej mapie jako punkt nawigacji po sklepie. Nie dodajemy jej jako ósmej rodziny Fragrance Foundation France. Tak samo rozróżniaj inne przymiotniki w katalogu: najpierw ustal, czy czytasz nazwę sklepowej półki, czy termin z konkretnego systemu klasyfikacji. Dzięki temu poszukiwania będą spójne, a strony sprzedażowe zachowają swoją funkcję.

Proponujemy wyraźnie oddzielać „źródło podaje” od „moje wrażenie”. W pierwszej części zachowaj sprawdzoną nazwę i jej źródło. W drugiej zapisz własne słowa, datę notatki i okoliczności testowania. Jeśli nie masz jeszcze własnego wrażenia, wpisz „nie testowano”. W proponowanym arkuszu przeczytanie opisu nie jest uznawane za test.

Do porównania wybierz taki sam format notatki dla obu zapachów. Opisy o różnym stopniu szczegółowości utrudniają podjęcie własnej decyzji: gdy przy jednym zapiszesz tylko rodzinę, a przy drugim całą historię, trudno zrozumieć, co właściwie porównujesz. Ta rada jest redakcyjną propozycją pracy z notatkami, a nie wynikiem zastosowania metodyki naukowej. Publikacja wniosków dotyczących trwałości wymagałaby odrębnego zatwierdzonego protokołu i rzeczywistych danych.

W osobistym arkuszu można pozostawić również sprzeczność. Jeśli nazwa ze źródła nie pomaga Ci opisać własnego wrażenia, zapisz jedno i drugie, nie zmieniając treści źródła. Później będzie można sprawdzić, czy chodziło o ten sam produkt, tę samą wersję i tę samą klasyfikację. Niejasność jest dobrym punktem wyjścia do kolejnego pytania.