Geurfamilies en het geurwiel: classificatie in het Nederlands

Wil je meer zeggen dan ‘lekker’ of ‘niet lekker’, maar kom je in beschrijvingen onbekende woorden tegen? Op deze pagina stellen we voor om met een overzicht te beginnen: kies één classificatiesysteem, zoek uit wat de gebruikte term betekent en ga pas daarna verder met een specifieke geur. Je hoeft niet alle families in één keer te leren kennen. Het is voldoende om de richting te begrijpen die je op dit moment verkent en een duidelijke plek te hebben waar je de betekenis van een begrip opnieuw kunt opzoeken.

In het eerste deel vind je twee bij naam genoemde systemen en het verschil ertussen. Daarna volgen een beknopte tabel met zeven families, uitleg over het lezen van het afzonderlijke geurwiel en verwijzingen naar uitgebreidere onderwerpen in de encyclopedie. Aan het einde staat een praktische manier om aantekeningen te maken: hoe je een gelezen beschrijving onderscheidt van je eigen beoordeling en welke vraag je kunt stellen als twee benamingen onverenigbaar lijken. Dit is een leervoorstel van de redactie, geen uitgevoerd consumentenonderzoek.

Zoek je al naar producten, kies dan uit de onderstaande cataloguscategorieën. Ze hebben een andere functie dan deze tekst: hier leggen we begrippen uit, daar gaat het kiezen verder. Beschouw een categorienaam niet als een automatische indeling van een specifieke flacon in een internationaal systeem. Voor zo’n indeling zou je hetzelfde product in de gekozen databank moeten controleren. Deze pagina bevat geen productranglijst, metingen van de geurduur in uren of resultaten van winkelklanten.

Michael Edwards omschrijft families als groepen met een eigen geurkarakter. In deze gids is een familie een hulpmiddel bij het verwoorden en zoeken: ga eerst na welke term een bepaalde bron gebruikt. Vergelijk daarna andere benamingen binnen hetzelfde systeem. Zo voorkom je dat je een brede groep uit de ene lijst naast een specifiekere richting uit een andere lijst zet en het verschil voor een fout aanziet.

We stellen voor om in je aantekeningen drie aparte velden te gebruiken: de term uit de bron, een korte toelichting en je persoonlijke indruk. Je kunt bijvoorbeeld in het eerste veld ‘Woody Amber’ exact overnemen, in het tweede noteren in welk systeem je de term hebt gevonden en in het derde je eigen woorden gebruiken. Zo’n aantekening doet zich niet voor als een deskundige productbeoordeling en maakt het mogelijk om later na te gaan waar de familienaam vandaan kwam.

Kies een familie niet alsof je een examenvraag beantwoordt. Wil je nagaan of je het begrijpt, stel dan de vraag: ‘Welk woord in deze beschrijving is me niet duidelijk?’ Die vraag is nuttiger dan proberen je hele lijst met favoriete geuren meteen in één vakje te plaatsen. Deze werkwijze is bedoeld om duidelijker te kunnen vergelijken, niet om te beloven dat een nieuwe keuze je zeker zal bevallen.

Fragrance Foundation France onderscheidt in deze bron zeven families: citrus, bloemig, houtachtig, fougère, chypre, oriëntaals en aromatisch. Michael Edwards presenteert een ander systeem, georganiseerd in de vorm van een wiel. Dit is een vergelijking van twee specifieke bronnen, geen bewering dat er maar twee mogelijke manieren van classificeren bestaan.

Kijk bij het lezen van een lijst eerst naar de titel en de auteur. Wordt de lijst aangeduid als een lijst met families, een woordenboek van geurnoten, winkelcategorieën of een geurwiel? Op deze pagina houden we die verschillende functies uit elkaar. In de tabelkolom ‘term uit de bron’ behouden we de oorspronkelijke benaming, zodat de Nederlandse toelichting aan een specifieke plek in de bron kan worden gekoppeld. Door een benaming te vertalen mag de herkomst ervan niet verloren gaan.

In de praktijk raden we aan om alleen vermeldingen op hetzelfde niveau te vergelijken. Als de ene gids een schema met enkele brede groepen toont en de andere gedetailleerde onderverdelingen, noteer dan eerst dat ze in detailniveau verschillen. Concludeer niet dat een auteur een familie is vergeten alleen omdat de tabel minder rijen heeft. Voor een nauwkeurige vergelijking tussen twee systemen zou uitleg van de auteurs of een duidelijk als zodanig aangeduide redactionele interpretatie nodig zijn.

Hieronder staan de termen van Fragrance Foundation France, de Nederlandse equivalenten en enkele aanknopingspunten uit de beschrijvingen. De tabel is geen verzameling recepten. De voorbeelden verduidelijken de terminologie van de bron en bevestigen niet de samenstelling van een afzonderlijk product dat te koop is. Uitspraken uit de bronbeschrijvingen over geschiedenis, marktomvang en geurduur zijn niet in deze tabel overgenomen.

Kies bij een eerste lezing één rij. Controleer de oorspronkelijke term en noteer of je uitleg over het woord nodig hebt of een voorbeeld van een specifieke geur. Zoek je uitleg over een begrip, gebruik dan de verwijzingen naar de encyclopedie. Zoek je een product, ga dan naar de catalogus en lees de afzonderlijke productbeschrijving. Eén rij over een familie vervangt die extra stap niet.

Fougère en chypre blijven hier behouden, met duidelijke Nederlandse toelichtingen. We proberen ze niet te vervangen door willekeurige, letterlijke beelden. Om de begrippen te leren kennen, helpt het om te onthouden dat je een classificatieterm leest, in plaats van je een vermeende geur van een plant of plaats voor te stellen. Is de term onbekend, dan is het bijbehorende onderwerp in de encyclopedie de volgende leesstap; deze tabel helpt je alleen om dat te vinden.

Op de pagina met het geurwiel van Michael Edwards worden Amber, Floral Amber, Soft Amber en Woody Amber afzonderlijk vermeld. Ook Citrus, Water, Green en Fruity staan daar als aparte benamingen. Op zijn pagina met vragen en antwoorden is sprake van veertien families. Lees deze vermeldingen als onderdelen van het systeem van deze auteur, niet als een vertaling van de zeven rijen van Fragrance Foundation France.

Begin met de exacte benaming uit het geurwiel die je in de bron hebt gevonden. Zie je ‘Amber’, neem dan precies die term over in je aantekening en zet de Nederlandse toelichting ernaast. Wordt op een andere pagina ‘oriental’ gebruikt, stel dan niet automatisch alle producten die daar staan aan elkaar gelijk. Op deze pagina maken we het verschil tussen de termen zichtbaar en delen we een specifiek product niet opnieuw in vanuit het ene systeem naar het andere.

We stellen voor om het geurwiel als een overzicht met verwijzingen te gebruiken, niet als een diagram van exacte hoeveelheden in een samenstelling. Wil je een van de vermeldingen nader bekijken, open dan de oorspronkelijke pagina van de auteur en zoek dezelfde term op. We tekenen de illustratie van het geurwiel van Michael Edwards niet na en publiceren die niet: ze is eigendom van de maker. Wil je de illustratie bekijken, open dan de oorspronkelijke pagina.

Lees meer over dit onderwerp in de gids: Amber in parfum: wat is het verschil tussen een amberakkoord en ambergris?.

Kies een onderdeel op basis van de vraag die nog onbeantwoord is. Mis je algemene woordenschat, begin dan bij Het geur-ABC. Wil je een beschrijving van geurnoten begrijpen, kies dan het onderwerp over geurnoten. Is de familienaam al duidelijk en zoek je meer uitleg, gebruik dan de onderstaande kaarten voor de afzonderlijke geurrichtingen. Deze volgorde is een navigatieadvies van de redactie.

Je hoeft niet alle links tegelijk te openen. Kies één vraag en één pagina die daarop antwoord moet geven. Noteer het antwoord in je eigen woorden en bewaar de verwijzing naar de bron. Bestaat het artikel nog niet of komt de titel niet overeen met de inhoud, beschouw de verwijzing dan als onvoltooid en vul het ontbrekende niet in met een aanname.

Een kaart voor een geurrichting in deze gids leidt je naar een onderwerp. Ze betekent niet dat die richting in alle classificaties maar één definitie heeft. Daarom is het nuttig om bij je leesaantekening ook de naam van het systeem te zetten. Als je na een paar weken terugkomt, is duidelijk of je termen van één auteur of toelichtingen uit verschillende bronnen hebt vergeleken.

Lees meer over dit onderwerp in de gids: Parfumnoten: zo leest u de piramide.

De catalogus is er om een aankoopkeuze te maken. Op deze pagina staan toelichtingen en drie categoriekaarten die zijn geselecteerd op basis van opgeslagen catalogusvermeldingen. De kaarten helpen je kiezen waar je verder zoekt; ze vormen geen certificering van alle producten in die categorie volgens het systeem van Michael Edwards of Fragrance Foundation France. Voor dit artikel is geen specifiek product afzonderlijk geclassificeerd.

Schrijf voordat je een categorie opent twee dingen op: welke geurrichting je zoekt en welke omschrijving je wilt vermijden. Gebruik je eigen woorden. Lees daarna de informatie over een specifiek product en kijk of die beide vragen beantwoordt. Ontbreekt het antwoord, probeer het dan niet alleen uit de categorienaam af te leiden. Laat de vraag open of vraag om verduidelijking.

De categorie ‘Zoete parfums voor vrouwen’ stellen we in dit overzicht bijvoorbeeld voor als een navigatiepunt in de winkel. We voegen haar niet toe als achtste familie van Fragrance Foundation France. Maak hetzelfde onderscheid bij andere bijvoeglijke naamwoorden in de catalogus: bepaal eerst of je een winkelindeling leest of een term uit een specifiek classificatiesysteem. Zo blijft je zoektocht samenhangend en behouden commerciële pagina’s hun eigen functie.

We stellen voor om ‘de bron vermeldt’ duidelijk te onderscheiden van ‘mijn indruk was’. Noteer in het eerste deel de gecontroleerde benaming en de bron. Zet in het tweede deel je eigen woorden, de datum van je aantekening en de omstandigheden waarin je de geur hebt geprobeerd. Heb je nog geen eigen indruk, schrijf dan ‘niet geprobeerd’. Het lezen van een beschrijving telt op dit voorgestelde formulier niet als een test.

Gebruik voor beide geuren dezelfde vorm van aantekeningen om ze te vergelijken. Beschrijvingen die niet even gedetailleerd zijn, maken je eigen beslissing lastiger: als je bij de ene geur alleen de familie noteert en bij de andere een heel verhaal, is moeilijk te zien wat je eigenlijk vergelijkt. Dit advies is een redactionele werkwijze voor aantekeningen, geen resultaat van een wetenschappelijke methode. Om conclusies over de geurduur te publiceren, zouden een afzonderlijk goedgekeurd protocol en echte gegevens nodig zijn.

Op je persoonlijke formulier mag ook een tegenstrijdigheid blijven staan. Helpt de benaming uit de bron je niet om je eigen indruk te beschrijven, noteer dan beide zonder de bron te herschrijven. Later kun je controleren of het om hetzelfde product, dezelfde versie en dezelfde classificatie ging. Onduidelijkheid is een geschikt vertrekpunt voor een volgende vraag.